P-C-ZP-011, szlak pieszy czerwony, Kołobrzeg - Czaplinek, 155km

SPODOBAŁA CI SIĘ MOJA PRACA ?? SKORZYSTAŁEŚ Z MATERIAŁÓW ?? POSTAW MI KAWĘ - https://buycoffee.to/wiking-turystyka

Na pewno zmotywuje mnie do dalszej pracy. Często również kawka mi pomoże przy tworzeniu nowych i aktualizacji dotychczasowych danych. Do zobaczenia na Szlaku. W sezonie jesienno-zimowo-wiosennym, zapraszam na wspólne "Wyprawy z Wikingiem", podczas których wędrujemy po szlakach Województwa Zachodniopomorskiego i nie tylko.

1. NUMER SZLAKU W SERWISIE www.WedrujzNami.pl:  P-C-ZP-011
   
2. NUMER SZLAKU WG PTTK: PTTK ZP-633-c
3. PRZEBIEG SZLAKU: Kołobrzeg baszta Prochowa - Budzistowo - Obroty - Bogucino - – Czernin – Bardy – Wrzosowo – Łykowo – Karlino – Rościno – Białogard – Trzebiszyn – Tychowo – Kikowo – Motarzyn – Doble – Połczyn Zdrój – Kłokowo – Kluczewo – Prosinko – Stare Drawsko – Czaplinek dworzec autobusowy
   
4. NAZWA SZLAKU:  Solny
   
5. POWIAT: Kołobrzeski, Białogardzki, Świdwiński, Drawski
   
6. GMINA: Kołobrzeg, Dygowo, Karlino, Białogard, Tychowo, Połczyn Zdrój, Czaplinek
   
7. NAWIERZCHNIE: drogi asfaltowe, bruk, utwardzone i gruntowe, ścieżki.
   
8. KOLOR: czerwony pasek, pomiędzy dwoma  białymi w poziomie.
   
9. ROK POWSTANIA:
   
10. ROK OSTATNIEGO ODNAWIANIA: Szlak odnawiany odcinkami od 2014 roku
    
11. ROK OSTATNIEGO MONITORINGU/POMIARU: 2021
12. DŁUGOŚĆ: 155 km (według pomiaru GPS)
13. WAŻNE UWAGI: szlak o charakterze liniowym, oznakowanie dwustronne. W 2021 roku stwierdzam różną jakość oznakowania szlaku. Szlak odnawiano etapami, więc w każdej gminie, będzie lepsze, lub gorsze oznakowanie. W kilku miejscach zmieniono przebieg szlaku, przez co na mapach i portalach mapowych, może być na innych drogach. Przebieg otrzymany 04.2023, od O/Koszalińskiego PTTK oraz własna weryfikacja w terenie.
    

SZLAK ZNAJDZIESZ NA NA NASZEJ MAPIE OGÓLNEJ ZNAKOWANYCH SZLAKÓW TURYSTYCZNYCH (zawsze aktualizowana pełna mapa)

Jeśli znasz szlak, a nie ma go w naszym rejestrze, prosimy o przesłanie pliku .gpx oraz kilku słów o szlaku, zdjęć, abyśmy stworzyli jego wizytówkę. A jak masz czas, zapraszamy do stworzenia opisu szlaku, według naszego systemu. Szlaki są dla wszystkich i musimy je promować wspólnie.

CHARAKTERYSTYKA SZLAKU

Aby przejść tym szlakiem, trzeba poświęcić kilka ładnych dni. Nawet rowerem, mniej wprawieni potrzebują 2-3 dni i to bez zwiedzania :) . Jest to szlak turystyczny powstały na bazie średniowiecznego traktu handlowego biegnącego z nad morza na południe kraju. Średniowieczni kupcy podróżowali wozami wypełnionymi drogocennym towarem - solą zakupioną w Kołobrzegu - do centralnych regionów kraju. Szlak oznaczono kolorem czerwonym, jego całkowita długość to 152 km, kołobrzeski odcinek to zaledwie 4 km. Szlak swój bieg rozpoczyna w Kołobrzegu przy Baszcie Lontowej (zwanej Prochową), kończy się natomiast w krainie jezior na Pojezierzu Drawskim - w mieście Czaplinek, przy budynku dworca autobusowego.

Szlak należy do szlaków dość łatwych, ma jednak kilka nieco trudniejszych odcinków. Jest to długi szlak (na 6-8 dni) i warto pomyśleć o noclegach przy planowaniu jego pokonania. Stacje PKP znajdują się w Kołobrzegu, Wrzosowie, Białogardzie i Czaplinku. Do pozostałych miejscowości na szlaku, dostaniemy się jedynie PKS lub prywatnymi liniami busowymi. Bez problemu można potraktować go jako szlak rowerowy, jednak z założeniem jazdy terenowej/MTB.

Dlaczego warto wybrać się tym szlakiem ? Odcinek Kołobrzeg - Białogard, to w większości tereny otwarte. Odcinek Białogard - Czaplinek, to znowu malownicze lasy i jeziora.

Patrząc na aspekty przyrodnicze, wzdłuż szlaku znajdziemy zabytki przyrody; pomnikowe drzewa i wielkie głazy ze słynnym, największym w Polsce głazem narzutowym Trygław. Powędrujemy urokliwym rezerwatem przyrody Dolina Pięciu Jezior oraz po morenowych wzniesieniach i jarach Drawskiego Parku Krajobrazowego. Do tego parki podworskie i przypałacowe, malownicze jeziora z największym Drawskim, dolina pięknej Parsęty, dopełniają moc przyrodniczych doznań

Historia jest nierozłącznie związana ze szlakiem. Na całości szlaku mnóstwo zabytków architektury; zamków, kościołów, pałaców, dworów, murów obronnych z bramami i basztami, poniemieckich cmentarzy, starych kamienic, i wiele innych ciekawych obiektów po wcześniejszych mieszkańcach. Cofając się do średniowiecza, wysłuchamy historii i legend zaklętych w kamieniach i cegłach Drahimskiego Zamku, gotyckich kościołów, a pokonując miejskie obwarowania, "zdobędziemy"  miasta. W Karlinie możemy odszukać ślady Biskupów Kamieńskich, którzy tutaj, a nie w Kamieniu Pomorskim, mieli swój zamek i siedzibę. Gdy cofniemy się do XIX wieku, znajdziemy twierdzę Kołobrzeg i walki francusko-pruskie, w okresie napoleońskim. Nie zabraknie drugowojennych elementów. W okolicach Tychowa natkniemy się na pozostałości obozu jenieckiego Stalag Luft IV, a na północ od Czaplinka na pozostałości tzw. Berlinki (autostrady Berlin - Królewiec). Miejsca te związane są również z walkami w 1945 roku, toczonymi przez Wojsko Polskie i Armię Czerwoną, po przełamaniu Wału Pomorskiego/Pozycji Pomorskiej. Więc to nie tylko 11 krwawych dni walk o Kołobrzeg. No i oczywiście okres Zimnej Wojny, z Muzeum Zimnej Wojny w Podborsku, związanych z stacjonującymi w Białogardzie i okolicach, oddziałami Armii Czerwonej.

Jak widać warto spakować plecak, lub sakwy rowerowe i swój urlop poświęcić na pokonanie szlaku Solnego. Na trasie dość dobra baza noclegowo-żywieniowa. Pewnie znajdą się też leśne pola biwakowe, gdzie rozepniecie namiot, czy hamak i odpoczniecie po całodniowej wędrówce na łonie przyrody. Życzę Wam udanej wycieczki i do zobaczenia na szlaku.

Na szlaku węzły ze szlakami turystycznymi, umożliwiające przygotowanie wielu wariantów wędrówek. Nie będę ich wymieniać, gdyż jest ich kilkadziesiąt, pieszych i rowerowych. Skorzystajcie z mojej mapy on-line. Szlaki wprowadzone do serwisu, znajdziecie w zakładce "Produkty powiązane".

OPIS SZLAKU

POMÓŻ MI STWORZYĆ OPIS SZLAKU

OBIEKTY NA SZLAKU

POMÓŻ MI STWORZYĆ OPIS OBIEKTÓW NA SZLAKU

Karlino (niem. Körlin an der Persante). Posiada średniowieczny rodowód, z pierwszymi wzmiankami w 1240 roku. Pierwotnie należało do Książąt Pomorskich, jednak na wiele lat trafiło w ręce biskupów kamieńskich. I tak dzięki nim zbudowano w Karlinie zamek, po przeniesieniu siedziby biskupstwa z Kamienia Pomorskiego, do Karlina. W 1409 roku, miasto zdobyły wojska pomorskie, puszczając je z dymem - jednak zamku nie zdołały zdobyć. Nikt jednak nie jest w stanie wyjaśnić tajemnicy z 1481 roku, gdy Karlino, włącznie z zamkiem zostało zniszczone. W 1534 roku nadszedł okres reformacji i rozwój gospodarczy miasta, ale i sekularyzacja dóbr biskupów. Miasto ucierpiało podczas wojny trzydziestoletniej oraz dwóch, wielkich pożarów. W XVII wieku przeszło pod panowanie pruskie, w XVIII wieku "zaliczyło" władzę rosyjską i kolejne zniszczenia. Gdy miasto zaczęło się podnosić i rozwijać, kolejna wojna i wojska napoleońskie, weszły do miasta. Biedne i uśpione Karlino, rozpoczęło ożywienie w latach 30-tych, XIX wieku. Zbudowano nowe trakty handlowe, linię kolejową. Miasto się rozwijało i rozbudowywało, wykorzystując środki z kontrybucji wojennych ściąganych od Francuzów. Powoli znikały zabytki, a powstawały nowe budowle. tartak, młyn, spichlerz, fabrykę maszyn rolniczych ... . Zarówno I, jak II Wojna Światowa, nie wpłynęły zbytnio na miasto. Od 1945 roku, rozpoczęła się polska historia miasta. Najważniejszym wydarzeniem był wybuch gazu ziemnego i ropy naftowej w wieży wiertniczej. Słup ognia miał wysokość do 100 metrów, zaś sam pożar gaszono 32 dni. Odkrycie czarnego złota wzbudziło nadziej na petrodolary, zaś złoża na ziemi karlińskiej porównywano do arabskiego emiratu. Niestety złoża nie były tak potężne. Po dwóch latach przestano ją wydobywać. Pozyskiwano jedynie gaz ziemny.

Most kolejowy z 1859 roku.

Zabytkowy Park Miejski. Relikty cmentarza z pierwszej połowy XIX wieku z licznym starodrzewem. Obecnie to teren parku miejskiego.

Dom Napoleona (d. karczma). Dom Napoleona z 1792 roku - po współczesnej przebudowie. Nazwa wynika nie z wizyty samego Napoleona w Karlinie, lecz żołnierzy francuskich, którzy stacjonowali w Karlinie w XIX wieku

Zabytkowa willa ul. Koszalińska 94. Przykład willi fabrykanckiej z przełomu XIX/XX w., wzniesionej w konstrukcji ryglowej (szkieletowej). Obiekt o oryginalnej formie architektonicznej i dekoracyjnym wystroju elewacji, z historyczną stolarką. Dom (willa) został wzniesiony na przełomie XIX/XX w. dla właściciela fabryki maszyn „Jacobi & Klein”, która w 1906 r. została przemianowana na „Maschinenwerk Körlin GmbH”. W 1936 r. willa została częściowo przebudowana; m.in. dostawiono werandę. Po II wojnie światowej budynek był przejściowo użytkowany przez oficerów radzieckich, następnie zaadaptowany na kilka mieszkań komunalnych. Dom był doraźnie remontowany; w 2001 r. wymieniono dachówkę na gont bitumiczny.

Kościół pw Świętego Michała. Ten górujący nad miastem gotycki budynek, zbudowano w XV wieku. Jest to kolejny ślad po pobycie tutaj biskupów kamieńskich. Tą monumentalną świątynię wzniesione w miejscu wcześniejszego, mniejszego kościoła, który uległ prawdopodobnie (jak całe miasto) zniszczeniu po oblężeniu przez wojska pomorskie księcia szczecińskiego Bogusława VIII. Jednak władze kościelne niezbyt długo cieszyły się z tej budowli. Po Sejmiku Pomorskim w Trzebiatowie, na tereny Księstwa Pomorskiego weszła reformacja, zaś majątek o kościoła poddano sekularyzacji. Kościół i majątek przeszedł w ręce domeny książęcej. Wokół kościoła znajdował się cmentarz, który zlikwidowano w XIX wieku. Historia kościoła związana jest również, z historią miasta. Wielkie pożary w pierwszej połowie XVII wieku, doprowadziły również do uszkodzeń murów kościelnych, jak i wyposażenia i wnętrza budynku. Przez wiele lat większa część kościoła, wykorzystywana była jako magazyn wojskowy. Następnie trwały w nim remonty i przebudowy. Funkcje kościelne wróciły dopiero na początku XIX wieku i pełni tą funkcję do dnia dzisiejszego. Warto wspomnieć, że podczas II Wojny Światowej nie został zniszczony, a dzięki remontowi kapitalnemu w 2012 roku budynek i teren wokół odzyskał swój blask. Jeśli chodzi o wyposażenie, ciekawym obiektem są neogotyckie karlińskie organy, w których najstarsze części datowane są na 1854 rok. Jest to instrument o 17 głosach i 999 piszczałkami. Posiada trakturę mechaniczną, klapowo – zasuwową. Jest to najstarszy typ traktury stosowany w organach. NIe można nie wspomnieć barokowym ołtarzu bocznym z XVIII wieku, XIX wiecznych obrazach, trzech płytach nagrobnych z XVII/XVIII wieku wykonanych z piaskowca, XVIII i XX wiecznych dzwonów żeliwnych i szeregu ruchomości z okresu XVII-XX wiek w tym romańskiej kropielnicy z przełomu XII/XIII wieku, wykonanej z granitu. Kolejną ciekawostką jest to, że prawdopodobnie w kościele spoczywa ciało ostatniego katolickiego biskupa na Pomorzu - Erazma von Mantueffela, który mieszkał na zamku w Karlinie w latach 1521-1544.

Ratusz miejski. Eklektyczny ratusz, wzniesiono w 1913 roku. Jest to czwarty budynek władz miasta w historii Karlina. Pierwszy istniał prawdopodobnie do pożaru miasta spowodowanego przez wojska cesarskie. Drugi wzniesiono w 1643 roku. Jednak budowla stała tylko kilkadziesiąt lat, do kolejnego wielkiego pożaru w 1685 roku. Kolejny gmach powstał prawdopodobnie w 1705 roku. Tak jak i wcześniejsze, posiadał konstrukcję szachulcową. Zasłaniał on jednak bryłę kościoła i zajmował dużą część rynku. Jako że po 100 latach funkcjonowania, groził katastrofą budowlaną, rozpoczęto budowę kolejnego budynku magistratu (w tym czasie przeniesiono cmentarz przykościelny w nowe miejsce). Do 1800 roku budowano nowy ratusz. Następnie rozebrano stary, a Karlino doczekało się wreszcie całej wolnej przestrzeni rynku, gdzie mogły się odbywać liczne targowiska i jarmarki. Ale i ten budynek nie przetrwał za długo. Spłonął w 1907 roku, zostawiając po sobie jedynie fundamenty. Kolejny, zbudowano w narożniku rynku, w miejscu wcześniejszej kamienicy. Władze przeniosły się do niego w 1913 roku i urzędują do dnia dzisiejszego. Czy skończył się ratuszowy pech ???

Młyn wodny. Karlińskie młyny, odgrywały w historii gospodarczej miasta niepoślednią rolę. Ich powstanie na odnodze - kanał Młynówka, datuje się na 1748 rok. Do dnia dzisiejszego uchowała się zabudowa po północnej stronie ulicy Szczecińskiej. Znajdują się w nim oryginalne zsypy na zboże i mąkę, oraz zabytkowe turbiny prądotwórcze, które wykorzystywały siłę przepływającej Młynówki - do dzisiaj wodę przetwarzają na prąd. W chwili obecnej młyn jest w prywatnych rękach i pełni funkcję elektrowni wodnej. Połączony był technologicznie, ze spichlerzem po drugiej stronie ulicy.

Spichlerz miejski. Przy samym moście na wyspie Biskupiej, stoi  Dworek Fryderyka Wilhelma. Obecna budowla pochodzi z XIX wieku i raczej był to dom rządcy. Możliwe że powstał w miejscu wcześniejszego dworu, gdy młyn nie był jeszcze rozbudowany i był połączony z parkiem dworskim. Jest budowlą murowaną, o konstrukcji szachulcowej, parterową z użytkowym poddaszem. Przejawia styl secesyjny. Zdobią go szczyty i sztukateria.  W 1945 roku cały folwark był w rękach Rosjan, następnie Narodowy Fundusz Ziemski, zaś od 1945 roku, pełnił funkcję budynku biurowego i świetlicy, należącego do PGR Karlino. Od 1989 roku w zasobach Agencji Nieruchomości Rolnych. Nieużywany podlegał dalszej degradacji.  Obecnie w rękach prywatnego właściciela  z planami na folwark. W tle zabytkowe budynki obory i stodoły. Wiele obiektów folwarcznych zostało rozebranych lub widzimy tylko ruinę z fundamentami. W stodole,  możemy zauważyć zalążek muzeum pożarnictwa. Widoczne były dwa zabytkowe strażackie wozy bojowe; Tatra 148, rok produkcji 1975 oraz Magirus-Deutz 150D10, rok produkcji 1966. Pierwszy z nich służył w straży portowej w Szczecinie. Według informacji ma tutaj być muzeum pożarnictwa. Jaki będzie efekt, być może zobaczymy w przyszłości. 

Zamek Biskupów Kamieńskich. Z mostu nad Parsętą, na wyspie Biskupiej zobaczymy otoczone drzewami, relikty Zamku Biskupów Kamieńskich. Pierwszy gród zbudowany w widłach rzek; Parsęty i Radwi, był prawdopodobnie drewniany. Ceglaną, gotycką budowlę wzniesiono w XIV wieku. Od lat osiemdziesiątych XIV w., większość biskupów kamieńskich mieszkała właśnie w Karlinie i miasto zostało wyniesione do rangi rezydencji biskupiej. Rezydencję biskupów znajdziemy również na mapie Lubiniusa z 1618 roku. Karliński zamek, przeszedł zawieruchy i konflikty związane ze sporami i walkami. w 1409 roku oparł się wojskom pomorskim Bogusława VIII, który spalił całe miasto. Jednak w 1486 roku, został zdobyty i spalony przez mieszczan. Biskupi odbudowali i następnie przebudowali zamek. Prace trwały w do 1575 roku i ostatecznie z zamku obronnego, powstała rezydencja renesansowa. Po sekularyzacji majątku kościelnego, opiekę sprawowali biskupi tytularni. Podczas wojny siedmioletniej w 1761 roku cały zespół zamkowy został zniszczony. Wkrótce potem ruiny zostały rozebrane do przyziemia tak, że ocalała jedynie najniższa kondygnacja skrzydła głównego zamku, z zachowanymi sklepieniami gwiaździstymi. Wtedy też zostały zniszczone relikty dawnych zabudowań i zasypano fosę oddzielającą zamek od miasta. W późniejszym okresie, w XIX w. w miejscu zamku na zachowanych fundamentach wybudowano browar królewski. Ciekawostką jest to, że przez wiele lat fragmenty zamku, stanowiły tajemnicę. Uważano, że nic się nie zachowało. Jednak w trakcie prac archeologicznych, na terenie jednego z gospodarstw rolnych, odkryto pozostałości zamku. Odkryto wówczas w przyziemiu budynku gospodarczego dwie gotyckie sale z gwiaździstymi sklepieniami oraz najstarszy na Pomorzu Zachodnim kominek gotycki dwustronny (kominek ścianie dla sąsiadujących ze sobą dwóch pomieszczeń). Niestety tak istotne odkrycie archeologiczne nie zostało należycie zabezpieczone i objęte ochroną, dlatego też ulegało szybkiej dewastacji. Dopiero w roku 2005 władze Karlina postanowiły zająć się tym terenem i przygotować koncepcję jego zagospodarowania. Jednakże koszt odtworzenia i odbudowy zamku przekraczał możliwości gminy, dlatego sprzedano obiekt prywatnemu inwestorowi. Dzięki jego staraniom ma powstać tu kompleks hotelowo-rekreacyjny z nowoczesnym SPA, zapleczem konferencyjnym oraz stanicą wodną. Na teren obiektu prowadzi obecnie most łączący wyspę z drogą nr 112.  Jako, że to tren prywatny, są trudności ze zwiedzeniem obiektu.

Niedokończona elektrownia wodna na Parsęcie. Jej budowę rozpoczęto w latach 30-tych, XX wieku. Była to bliźniacza konstrukcja, do pobliskiej elektrowni w Rościnie. Niestety budowy nigdy nie ukończono i do dzisiaj możemy podziwiać tajemniczą betonową konstrukcję. Znajdziemy ją odbijając na chwilę od szlaku, na południe od Karlina.

Rościno (Rostin).  Można tu zobaczyć starą, wiejską zabudowę z przełomu XIX i XX wieku, o konstrukcji szkieletowej wypełnionej gliną (szachulcowe). Stara droga z kocich łbów .... w wielu miejscach jakby czas się zatrzymał. Na Parsęcie zbudowano elektrownię wodną. W przeciwieństwie do drugiej, została ona wybudowana w 1936 roku.  Jak głoszą wieści, była to pierwsza na świecie, przepływowa elektrownia wodna na świecie :) !! W tego typie elektrowni, woda nie jest piętrzona przed stopniem. Oznacza to, że ilość wody dochodzącej do elektrowni i stopnia, jest równa ilości wody przechodzącej przez elektrownię i stopień. Zapora, wykonana z betonu, ma szerokość 22 m i wysokość około 4 m. W jej wnętrzu znajdują się pomieszczenia elektrowni. Rzeka napędzała tu dwa generatory Kaplana, o mocy 120kW każdy. Był też aspekt militarny tego typu elektrowni. Dzięki temu, że generatory były pod wodą, w konstrukcji tamy, elektrownia miała być niewidoczna dla zwiadu lotniczego. Po wojnie była nieczynna do 1975 roku. Po remoncie urządzeń, funkcjonowała w oryginale do 2013 roku. W latach 2013–2014 obiekt przeszedł modernizację. Zakres robót budowlanych obejmował prace, niemal jak przy budowie nowej elektrowni. W wyniku modernizacji oryginalny obiekt przestał istnieć - szkoda, byłby to ciekawy zabytek techniki. 

Cmentarz poewangelicki. Na północno-wschodnim wylocie wsi umiejscowiony jest cmentarz poewangelicki. Do dnia dzisiejszego odbywają się tu pochówki mieszkańców okolic. W nekropolii znajdziemy sporą ilość starych nagrobków, chociaż po wojnie popadły one w zapomnienie. Całość w otoczeniu starodrzewu. Powstanie cmentarza datuję się na pierwszą połowę XIX wieku. Przy inwentaryzacji cmentarza w latach 70-tych, XX wieku, odnotowano najstarszy grób z 1861 roku. 

Białogard

XIX wieczny cmentarz ewangelicki. Posiada  centralną aleję drzew (pomnikowa aleja lipowa). Składa się w 98 drzew, rosnących na długości 150 m. Drzewa stanowiące aleję mają obwody pni od 149 cm do 287 cm, Po prawej i lewej widoczny był układ nagrobków. Na cmentarzu znajdziemy poprzewracacie stele i nagrobki, w dość małej ilości. Warto nadmienić że był to wówczas największy cmentarz Białogardu. Z części starego cmentarza wydzielono cmentarz wojenny, na którym pochowano 763 żołnierzy armii czerwonej (I Frontu Białoruskiego), którzy zginęli podczas walk o Białogard, w 1945 roku. Upamiętnia to również pomnik cmentarny. Ciekawe kiedy zniknie on z przestrzeni cmentarza. Pareset metrów dalej, przy ulicy szpitalnej znajdziemy drugi cmentarz poewangelicki - obecnie komunalny. Powstał pod koniec XIX wieku. W przeciwieństwie do pierwszego, posiada kilkadziesiąt lepiej lub gorzej zachowanych nagrobków, z kutymi ogrodzeniami. Naprawdę warto zwiedzić tą nekropolię.

Koszary wojskowe. Miasto Białogard, było miastem garnizonowym już od XVIII wieku. Stacjonowali tu pruscy książęcy kirasjerzy, "Czarni Huzarzy", dragoni i artylerzyści. Czasy nowożytne to Raishwera i następnie Wehrmacht. Pierwsze mijane budynki zbudowane z klinkierowej cegły, pochodziły z okresu rozbudowy kompleksu w latach XX-tych, XX wieku. Kolejne pochodziły z przełomu XIX i XX wieku. Białogardzkie oddziały, atakowały Polskę w 1939 roku, przecinając korytarz pomorski. W trakcie oblężenia Warszawy, pociski kalibru 150 mm wystrzelone przez baterie z koszar von Hindersina, zniszczyły między innymi zabytkową zabudowę Starego Miasta, z Zamkiem Królewskim włącznie. Po zdobyciu Białogardu przez wojska radzieckie, w koszarach stacjonowały oddziały Północnej Grupy Wojsk Armii Radzieckiej. Po ich wycofaniu w latach 90-tych, XX wieku, koszary zaadaptowano na budynki mieszkalne i usługowe. Część zabudowy uległa rozbiórce.

Kościół pw Świętego Jerzego. Tą gotycką świątynię wzniesiono w XIV wieku, prawdopodobnie w miejscu pogańskiej świątyni. Historyczne materiały źródłowe potwierdzają pozwalają przypuszczać, że na terenie obecnego kościoła miała miejsce konsekracja nowej kaplicy przez biskupa Ottona z Bambergu, który w trakcie misji apostolskiej na Pomorzu odwiedził Białogard w 1124 r.. Kościół należy do gotyckich, specyficznych dla ówczesnych czasów, świątyń. Budowle te wiązano z cmentarzami lub szpitalami i lokowano poza obrębem murów miejskich, ponieważ uważano je za źródło chorób i epidemii. Według przekazów przy kościele św. Jerzego znajdował się szpital z kaplicą św. Jakuba, spalony w XVII w. Przy szpitalu zlokalizowane było również leprozorium (dom trędowatych). Kościół wielokrotnie ulegał pożarom. W latach 1870-1910 był rekonstruowany i odbudowany, wówczas też dobudowano kaplicę - zakrystię (prawdopodobnie na miejscu wcześniejszej). Kościół jest orientowany, zbudowany z czerwonej cegły, na planie prostokąta, jednonawowy z prezbiterium zamkniętym trójbocznie. Nad dachem kościoła wznosi się wieża z dwuspadowym dachem ostrosłupowym, pokrytym dachówką ceramiczną. Okna świątyni są zakończone ostrołukowo, w oknach witraże. Po wojnie w kościele dobudowano nowy balkon, który negatywnie wpłynął na estetykę wnętrza kościoła. Do 1944 r. kościół służył jako kaplica cmentarna dla wyznania ewangelickiego.

Mury miejskie z bramą Wysoką. Wokół starego miasta Białogardu, znajdziemy częściowo zachowane, średniowieczne mury obronne. Budowano je w okresie XIV-XV wieku. Mur budowany był z cegły gotyckiej o układzie wedyjskim i podstawie z granitowych otoczaków. Wysokość murów - około 8 metrów. Co jakiś czas budowano baszty łupinowe. Łącznie było ich 25, rozmieszczonych co 23 metry. Do miasta wjeżdżało się dwoma bramami. Z dwóch bram miejskich, zachowała się jedna - Wysoka nazywana również Połczyńską. Druga Młyńska, została rozebrana.  Zbudowano ją w XIV wieku,  z cegły na kamiennych fundamentach, na planie prostokąta, z przejazdem ostrołukowym. Brama ma dwie kondygnacje i pokryta jest czterospadowym dachem kalenicowym. Widoczna jest ona na panoramie miasta z mapy Lubinusa z 1618 roku. Brama ma 10,3 m wysokości. Jej obecny wygląd jest wynikiem wielu przebudów. Do końca XIX w. służyła jako areszt miejski i mieszkanie dozorcy. W sklepieniu łukowym przejazdu Bramy Wysokiej, od strony miasta widoczne wmurowane strzemię metalowe. Jak podaje legenda, jest to strzemię dowódcy oddziału świdwińskiego zdobyte przez białogardzian w czasie „bitwy o krowę” w 1469 r., między białogardzianami a mieszkańcami pobliskiego Świdwina. Gościła w murach również Muzeum Regionalne, a obecnie Galerię Sztuki. Większość murów miejskich, zostało rozebranych w dużej części przez mieszczan podczas epidemii cholery w 1853 i 1866 roku (Mieszkańcy utożsamiali przyczynę epidemii w „morowym powietrzu” zamkniętym w zwartej zabudowie otoczonej murami).

Kościół pw Narodzenia NMP. XIV wieczny Kościół pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny. Ta średniowieczna, monumentalna budowla powstała w okresie budowy murów miejskich. Kościół zbudowano z cegły, o układzie wendyjskim, na fundamencie kamiennym. Gotycką budowlę wieńczy barokowy hełm miedziany z 1880 roku. Jak większość budowli miejskich, trawiony był przez pożary, następnie wielokrotnie remontowany i przebudowywany. z jego pierwotnego wnętrza prawie nic nie zostało i było sprowadzane z innych obiektów. Warto zobaczyć bogactwo wnętrza kościoła. Ołtarz główny w stylu barokowym (początek XVIII w. - z rozebranego kościoła pw. św. Piotra) oraz barokowy ołtarz boczny.  Ambona z 1688 r. w typie klasycznym pomorskim. Zespół witraży z początku XX w.. Barokowe organy z 1775 r. wykonane przez firmę Marx z Berlina ufundowana przez rodzinę Batzen, ., przebudowane w 1913 r. W przedsionku umiejscowiono 3 płyty nagrobne z XVII wieku w tym epitafium Faustusa Knigge ze zniszczonej katedry kołobrzeskiej. Prawdopodobnie jedynymi elementami pochodzącymi z pierwotnego kościoła są trzy rzeźby gotyckie XV-XVI wiek, znajdujące się w arkadach nawy głównej. Do tego trzy mosiężne żyrandole z XVII wieku.  W kruchcie kościoła znajduje się zabytkowa chrzcielnica. Wewnętrzne polichromie są współczesne. 

Stary Ratusz Miejski i rynek. Z zabytkowej zabudowy rynku miejskiego wyróżnia się budynek Starego Ratusza - burzliwa jest historia budynków magistratu. Nie wiadomo wiele wyglądzie pierwszego ratusza, , ponieważ został strawiony przez pożar w roku 1506. Najprawdopodobniej wybudowano go w XIV w. i stał na środku rynku. Odbudowany ratusz również został spalony w pożarze w 1677 roku. Kolejny zbudowano już jako dwukondygnacyjny budynek z wieżą drewnianą z zegarem i dzwonem odlanym przez Ernsta Kritewitta z Kołobrzegu. Przez lata ratusz popadał w ruinę, aż w roku 1845 został zamknięty, a w 1847 rozebrany. W 1847 roku, na potrzeby magistratu, zakupiono jedną z kamienic w rynku. Wybudowano ją w 1827 roku.  wykorzystując kamienne fundamenty i część budowli z XVIII wieku.  Wyróżnia się dwuspadowym dachem i szachulcową wstawką. W 1847 roku do budynku dobudowano drewnianą wieżę zegarową, która do dziś stanowi jeden z jego najbardziej charakterystycznych elementów. Stary Ratusz pełnił wiele funkcji na przestrzeni lat. Do 1924 roku był siedzibą władz miejskich. Wówczas to przeniesiono urzędników do nowego ratusza. a później, do 1952 roku, mieściło się w nim muzeum. Po gruntownym remoncie w 2004 roku, budynek ponownie stał się siedzibą muzeum i Pałacem Ślubów, co dodaje mu dodatkowego uroku. Muzeum, a raczej Izba Tradycji Regionalnej w Białogardzie udostępnia wystawy stałe oraz organizowane są liczne wystawy i pokazy czasowe. Do wystaw stałych należą: "Historia Ziemi Białogardzkiej", "Wojciech Sawilski - artysta, pierwszy kustosz muzeum powojennego Białogardu", "Wystawa orderów i odznaczeń Aleksandra Kwaśniewskiego, prezydenta RP w lata 1995-2005". Były prezydent jest rodowitym białogardzianinem i wielokrotnie odwiedzał Białogard w czasie, gdy pełnił najważniejszą funkcję w państwie. Wyrazem szacunku dla mieszkańców miasta i okazaniem przynależności i związków z miastem było przekazanie do nowo utworzonej izby muzealnej swoich orderów i odznaczeń. 
Obok Izby Tradycji Regionalnej, stanął pomnik wielkiego artysty Czesława Niemena, ustawiony w ramach odbywającego się w Białogardzie, XV Ogólnopolskiego Zlotu Fanów Muzyki Czesława Niemena (prawdziwe dane Czesław Juliusz Wydrzycki). Pochodzący z Grodzieńszczyzny artysta, po wojnie mieszkał wraz rodzicami i siostrą w Białogardzkie. Jest ratusz, to i jest miejski rynek.  W jednym miejscu odsłonięta średniowieczne położenie rynku. Widoczna jest ulice i okienka piwniczne. A Wszystko prawie 2 metry niżej. 
W latach 20. XX w. władze miejskie podjęły decyzję o budowie nowego okazałego gmachu magistratu, w północno-wschodnim narożniku rynku. w maju 1924 roku, lub wg. innych informacji, w 1926 roku oddano do użytku późnohistoryczny gmach magistratu.  W budynku siedzibę miały urzędy magistratu oraz Białogardzkiej Miejskiej Kasy Oszczędnościowej (Sparkasse für Stadt Belgard). Budynek wzniesiono w formach eklektycznych, nawiązujących wyraźnie do renesansu, manieryzmu i wczesnego baroku północnoeuropejskiego, określanych w literaturze z epoki jako Deutsche Renaissance. Wewnątrz zachowało się część wyposażenia, w tym schody, balustrady, boazerie, sztukaterie, czy stolarka drzwiowa i okienna.

Zamek w Białogardzie. Już w okresie wczesnego średniowiecza, nad brzegiem rzeki Parsęty istniał obronny gród. Od XII wieku był on siedzibą kasztelana. W roku 1315, książę wołogoski Warcisław IV kazał na miejscu grodu wznieść murowany zamek. Zbudowany na wzniesieniu wznoszącym się 6 metrów ponad otaczającymi je mokradłami obiekt, zajął około 1/3 powierzchni grodziska. Zamek znajdował się 130 metrów od lokowanego w roku 1299 miasta. Bardzo krótko, bo jedynie do roku 1321 był rezydencją Warcisława. W 1321 roku, książę osadził tu swego wójta.
W 1526 roku zamek spłonął, a w latach 1535-41 został odbudowany. Podczas odbudowy, w zachowanych piwnicach zamurowano wejście i postawiono ścianę dzielącą je na dwa pomieszczenia. Widok zamku z tego okresu przedstawiony jest na mapie Eilhardusa Lubinusa z 1618 roku, ukazującej jeden budynek o czterech kondygnacjach i dwuspadowym dachu, pozbawiony cech obronnych. Po wojnie trzydziestoletniej, w wyniku pokoju westfalskiego, Białogard wraz z Pomorzem Gdańskim znalazł się w granicach Prus. Zamek stał się siedzibą urzędów. W 1780 roku, na polecenie Fryderyka II, zamek rozebrano, a na jego fundamentach wzniesiono nowocześniejszy budynek dla urzędników królewskich. Obiekt ten w tej formie dotrwał do 1910 roku, a przez ostatnie dwadzieścia lat funkcjonował jako dom czynszowy. W 1910 roku budynek spłonął, a po zniszczeniach wojennych został rozebrany. W latach 1969-1972 na terenie wczesnośredniowiecznego grodu prowadzone były badania archeologiczne pod kierunkiem Eugeniusza Cnotliwego. Planowano, że obejmą one również obszar zamku, jednak do tego nie doszło. Z powodu licznych przebudów i zniszczeń, obecnie trudno odtworzyć pierwotny wygląd zamku. Prawdopodobnie składał się z domu mieszkalnego o wymiarach 20,5×11,5 m otoczonego murem. W roku 1526 obiekt został zniszczony przez pożar. Odbudowany przybrał formę kilkukondygnacyjnego budynku przykrytego dwuspadowym dachem z podzamczem, jednak bez wyraźnych cech obronnych. Zniszczony podczas wojny trzydziestoletniej na polecenie Fryderyka II, w latach 80-tych XVIII został rozebrany. Na jego miejscu wzniesiony został inny budynek. Jedynymi zachowanymi reliktami zamku są mury piwnic. Pierwotnymi elementami architektonicznymi są głębokie nisze, klatka schodowa w grubości murów i zamurowane wejście pośrodku ściany dziedzińcowej.

POWIĄZANE SZLAKI I MAPY: aby sprawdzić z jakimi szlakami turystycznymi, krzyżujemy naszą wędrówkę, kliknij w zakładkę "produkty powiązane". Znajdziesz tam również mapy, na których znajduje się szlak, a mamy je w sprzedaży. Zakładka w ciągłej rozbudowie, w miarę wprowadzania szlaków i wydawnictw do bazy.

SKALA TRUDNOŚCI PIESZA – 1
SKALA TRUDNOŚCI ROWER – 2
SKALA  TRUDNOŚCI NORDIC WALKING –2

1 – łatwy bez utrudnień
2 – średni z miejscowymi utrudnieniami
3 – o utrudnionym przejściu/przejeździe

SPODOBAŁA CI SIĘ MOJA PRACA ?? SKORZYSTAŁEŚ Z MATERIAŁÓW ?? POSTAW MI KAWĘ - https://buycoffee.to/wiking-turystyka

Na pewno zmotywuje mnie do dalszej pracy. Często również kawka mi pomoże przy tworzeniu nowych i aktualizacji dotychczasowych danych. Do zobaczenia na Szlaku. W sezonie jesienno-zimowo-wiosennym, zapraszam na wspólne "Wyprawy z Wikingiem", podczas których wędrujemy po szlakach Województwa Zachodniopomorskiego i nie tylko.